In Raalte wordt de start van nieuwbouw veel vaker geregistreerd dan in buurgemeente Hellendoorn. Bij 97 procent van de nieuwbouwwoningen die daar tussen 2023 en 2025 zijn opgeleverd, stond vooraf geregistreerd dat de bouw was begonnen. In Hellendoorn was dat bij slechts 36 procent het geval.
Dat blijkt uit een analyse van onderzoeksplatform Geteld, op basis van CBS-cijfers voor alle 342 Nederlandse gemeenten. In Raalte ging het om 446 van de 458 opgeleverde nieuwbouwwoningen. In Hellendoorn ontbrak de registratie bij 83 van de 130 woningen.
Het verschil is relevant omdat het kabinet de woningbouw wil versnellen en gemeenten daarbij wil gaan sturen op onder meer de bouwstarts. Als een bouwstart niet wordt geregistreerd, blijft een woning in de statistieken staan als vergund, maar nog niet gestart. Daardoor kan het lijken alsof een woning al lange tijd stilligt, terwijl er in werkelijkheid wel wordt gebouwd.
In Raalte lijkt de registratie relatief goed op orde. Van de woningen waarvoor in juni 2026 een vergunning was verleend, maar waarvan de bouw na meer dan twee jaar nog niet was gestart, ging het om 16 woningen. Dat komt neer op 1,0 woning per duizend bestaande woningen. In gemeenten waar bouwstarts goed worden geregistreerd, ligt dat gemiddelde op 1,4 per duizend woningen.
In Hellendoorn ligt het aandeel ontbrekende bouwstartmeldingen veel hoger. Bij 64 procent van de nieuwbouwwoningen die tussen 2023 en 2025 zijn opgeleverd, was de start niet vooraf in de registratie terug te vinden. Ook in 2026 is het verschil zichtbaar. Tot en met augustus stond in Raalte bij 86 procent van de inmiddels opgeleverde woningen vooraf een bouwstart geregistreerd. De cijfers over 2026 zijn voorlopig.
Bouwers moeten de gemeente volgens het Besluit bouwwerken leefomgeving minimaal twee werkdagen voor het begin van de bouw informeren. De gemeente verwerkt die informatie vervolgens in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). Die registratie wordt gebruikt in de statistieken waarmee het Rijk en provincies de ontwikkeling van de woningbouw volgen. Ontbreekt de melding, dan blijft een woning tot de oplevering geregistreerd als vergund maar nog niet gestart.
“Waar de bouwstart in de registratie staat, is te zien welke vergunde woningen echt stilliggen en welke alleen op papier”, zegt Maarten Stad, onderzoeker bij Geteld. “Juist op die cijfers wil het kabinet de woningbouw bijsturen.” Volgens Stad kunnen Raalte en Hellendoorn zelf het beste uitleggen waarom de registratie in de twee gemeenten zo sterk verschilt.
Het CBS waarschuwt overigens dat bouwstartmeldingen niet altijd worden geregistreerd. Gemiddeld ontbrak tussen 2015 en het tweede kwartaal van 2026 ongeveer 25 procent van de meldingen. Het kabinet presenteerde op 21 september het Actieplan Versnelling Woningbouw. Daarmee wil het kabinet het ontwerp- en vergunningstraject voor woningbouw in 2030 hebben teruggebracht van gemiddeld acht naar vier jaar.
