De gemeente Olst-Wijhe wil grote technologische veranderingen gaan doorvoeren waarbij zij AI willen inzetten. Dat blijkt uit documenten van de gemeente, ingezien door Salland1. Hiermee hoopt het college structureel te kunnen bezuinigen op zijn begroting. Het college van B&W wil met dit voorstel de gemeente een technologische stap zetten en de organisatie van de gemeente doorontwikkelen. Onderdeel van het voorstel is het gebruik van Copilot. Copilot is een AI-programma van Microsoft.
Het voorstel
Volgens het college willen zij met deze investering niet alleen een technologische verandering doorvoeren, maar ook een bezuiniging gaan realiseren van 500.000 euro. Het gaat hierbij om een structurele bezuiniging waarbij er elk jaar 500.000 euro bespaard wordt.
Volgens het college gaat AI onder andere gebruikt worden voor: automatische foutdetectie bij invoeren van persoonsgegevens, het voorspellen van onderhoud en chatbots die kunnen helpen bij het aanvragen van een paspoort of het melden van overlast. De gemeente benadrukt dat de inzet van AI niet ten koste gaat van andere communicatieopties en dat het mogelijk blijft om met de gemeente te bellen en te mailen.
De financiën
De investering in AI is onderdeel van een breder voorstel waarbij het college wil investeren in AI en datagedreven werken. De gemeente Olst-Wijhe wil dit jaar 798.000 euro investeren. Dit bedrag zal in de komende 4 jaar oplopen tot ruim 1,2 miljoen.
Volgens de gemeente zal de technologische vernieuwing en de inzet van AI bijdragen aan een structurele bezuiniging van 500.000 euro. Maar tijdens de gemeenteraadsvergadering van 7 februari bleek dat de oppositie kritisch op dit voorstel en de verwachte besparing van 500.000 euro. “In dit voorstel wordt een structurele besparing van 500.000 euro ingeboekt en uit de risicoanalyse blijkt expliciet dat het niet zeker is of die besparing volledig gerealiseerd gaat worden”, zegt André Smit van PvdA.
Vanuit de coalitie wordt vooral het belang van de technologische transformatie benadrukt. “De digitale transformatie met inzet van AI en datagedreven werken is anno 2026 geen luxe meer”, vertelt Gerbert van Tilborg van Gemeentebelangen.
Zorgen over AI en Privacy
Olst-Wijhe is niet de enige gemeente die inzet op AI. Ook veel andere gemeenten zetten fors in op AI. Tegelijkertijd zijn er ook zorgen over het gebruik van AI en Copilot.
Na een risicoanalyse van de rijksoverheid in 2024, waaruit bleek dat het gebruik van Copilot risicovol kan zijn, besloot de gemeente Amsterdam om af te zien van het gebruik van Co-Pilot. Dit besluit werd genomen omdat het volgens de gemeente Amsterdam op dat moment niet veilig en juridisch verantwoord was gebruik te maken van de AI-tool.
Ook de Autoriteit Persoonsgegevens is kritisch over het gebruik van AI: “Hier zitten ook zeker risico’s aan: misschien hebben minder digitaal vaardige burgers bijvoorbeeld extra hulp nodig, en haken ze af als ze met een chatbot moeten praten. Chatbots kunnen fouten maken, en er is een serieuze IT-omgeving nodig om zo’n AI-systeem veilig in gebruik te nemen. Er zal dus ook een hoop capaciteit nodig zijn om deze innovatie op een verantwoorde manier in te zetten”, legt een woordvoerder van de Autoriteit Persoonsgegevens uit. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens zijn er privacyrisico’s verbonden aan het gebruik van Copilot: “Het is van groot belang dat de gemeente controle en inzicht behoudt over de persoonsgegevens van de burgers. Het kan niet zo zijn dat deze gegevens zomaar ergens worden opgeslagen, of ongevraagd worden gebruikt om AI-modellen mee te trainen. Hier dienen heel heldere afspraken over te zijn met de leverancier, Microsoft in dit geval”, vertelt een woordvoerder van AP.
Maatregelen
Volgens de gemeente Olst-Wijhe zijn er voldoende maatregelen om de privacy te kunnen waarborgen. “Copilot wordt niet ingezet voor het verwerken van (bijzondere) persoonsgegevens. Het college is ervan overtuigd dat met deze maatregelen de inzet van Copilot verantwoord, beheerst en in lijn met alle geldende kaders plaatsvindt.”
Volgens het college is het niet de bedoeling dat AI wordt ingezet bij processen waarin persoonsgegevens worden verwerkt. Volgens het college is het de bedoeling dat AI gebruikt zal worden voor procedurele of informatieve ondersteuning. “Zoals het geven van uitleg over hoe een aanvraag werkt of welke stappen en documenten daarbij horen. Het gaat dus om algemene, niet‑persoonsgebonden informatie, bedoeld om inwoners helder te informeren over de procedure. Dit staat los van de verwerking van persoonsgegevens en raakt de primaire aanvraagprocessen niet”, laat een woordvoerder weten.
Volgens de gemeente komt de privacy niet in het geding door het gebruik van Copilot: “Het college benadrukt daarbij dat Copilot uitsluitend werkt binnen onze afgeschermde Microsoft 365‑omgeving en alleen gebruikmaakt van gegevens uit het gemeentelijke applicatielandschap. Het model raadpleegt dus geen externe bronnen en heeft geen toegang tot informatie buiten de gemeentelijke omgeving. De inzet van Copilot is gericht op interne administratieve en repetitieve werkzaamheden.”