De gemeente Olst-Wijhe houdt elk jaar geld over. Dat komt doordat de Rijksoverheid extra geld geeft op een moment dat het onmogelijk is om het dat jaar nog uit te geven. Ook door onvoldoende personeel en planningsoptimisme wordt niet al het geld uitgegeven. Dit blijkt uit een onderzoek van de rekenkamer van de gemeente. De uitkomsten daarvan staan in het rapport met de titel: ‘Beleid en begroting in balans’.
Uit de jaarrekeningen van gemeenten blijkt dat veel gemeenten aan het eind van het jaar geld overhouden. Geld overhouden klinkt leuk. Maar het betekent vaak dat plannen vertraagd of niet worden uitgevoerd. Soms zijn er bezuinigingen doorgevoerd die helemaal niet nodig waren. De Vereniging van Rekenkamers onderzocht samen met zo’n 130 gemeenten waarom geld wordt overgehouden. De rekenkamer Olst-Wijhe heeft deelgenomen aan dit onderzoek. In het landelijk onderzoek is aandacht besteed aan de wijze waarop gemeenten begroten en aan de oorzaken van het niet volledig besteden van de beschikbare financiële middelen. Het resultaat van dat onderzoek is een rapport met als titel: ‘Schipperen tussen Crises en Ambitie’.
De rekenkamer heeft informatie uit het landelijk onderzoek over de gemeente Olst-Wijhe gekregen. Met die informatie heeft de rekenkamer onderzoek gedaan. Ook heeft de rekenkamer de begrotingen en jaarrekeningen van Olst-Wijhe vanaf 2017 bestudeerd. Vaak gaat het om bijdragen die pas in de loop van een jaar beschikbaar komen en dan meestal niet meer besteed kunnen worden. Als er laat in het jaar een flink bedrag vanuit de Rijksoverheid naar de gemeente gaat, is het onmogelijk om dat nog in het lopende jaar uit te geven. Over de besteding van rijksbijdragen moet de gemeenteraad besluiten nemen. De voorbereiding van besluiten kost tijd. Bovendien kunnen plannen niet direct worden uitgevoerd, omdat er niet voldoende personeel direct beschikbaar is.
Bij het opstellen van de begroting wordt verwacht dat een project binnen een bepaalde tijd zal worden afgerond, maar die inschatting blijkt soms achteraf te optimistisch. Dat komt onder andere door capaciteitsproblemen zowel in de eigen organisatie als bij uitvoerders. Dit komt vaak voor bij bouwprojecten: denk aan wegen, schoolgebouwen en sportcomplexen. De rekenkamer adviseert om bij het begroten van werkzaamheden (meer) aandacht te geven aan de beschikbare capaciteit en aan de planning. Mede daarom is het advies om aan de raad meer informatie te geven over de personeelsformatie en de omvang van de inhuur.
In de begroting van de gemeente Olst-Wijhe ontbreekt een investeringsplan. Met een actueel investeringsplan kunnen afwijkingen in de investeringen worden opgemerkt en toegelicht. Ook vraagt de rekenkamer meer aandacht te geven aan renteontwikkelingen, opbrengsten leges en de toelichting op financiële afwijkingen. Het rapport van de rekenkamer met de titel: ‘Beleid en begroting in balans’ staat op https://www.olst-wijhe.nl/rekenkamercommissie.
