Van een intiem koffieconcert van de band Normaal voor een select groepje gehandicapte vakantiegangers, tot een meetlint dat nét iets korter werd getrokken om de vergunning voor het vuurwerk rond te krijgen. Wie met Theo praat over vijftig jaar Luttenbergsfeest, duikt in een schatkist vol nostalgie en nuchtere dorpscultuur. Al ruim veertig jaar is hij achter de schermen de drijvende kracht achter de horeca en de opbouw. “Tegenwoordig rukken de laptops aan, maar vroeger regelden we alles gewoon ter plekke.”
Het vijftigjarige jubileum van het Luttenbergsfeest wordt groots gevierd, en dat betekent dit jaar zelfs een dag extra feest. Al op de woensdag trapt het dorp af met een grote receptie voor alle leveranciers, besturen en de honderden ‘dorpsvrienden’ die door de jaren heen hebben geholpen achter de bar. Theo rolde zelf veertig jaar geleden als achttienjarige jongen het evenement binnen via de toenmalige stichting Elckerlyc. “Destijds was het verplicht dat elke vereniging twee man leverde voor het dorpshuis. Toen er iemand stopte bij de opbouw van de kermis en de horeca, ben ik er zo ingesprongen. De eerste paar jaren bestond mijn werk vooral uit helpen in de tent, en daarna het opbouwen en alles weer afbreken.”
Veranderingen
In die veertig jaar heeft Theo het feest drastisch zien veranderen. Waar het evenement tegenwoordig strak geregisseerd wordt met draaiboeken en planningen, ging dat vroeger wel anders. “Wij zeggen altijd: vroeger rekenden we alles uit op de achterkant van een sigarendoos. Nu staan er meerdere laptops op tafel.”
Het grootste verschil zit volgens de ervaren vrijwilliger dan ook in de regelgeving en de vergunningen vanuit de gemeente. Vroeger was dat er nauwelijks, wat destijds zorgde voor creatieve oplossingen op het terrein. “Vroeger hadden we altijd vuurwerk op het Kerkplein. Op een gegeven moment besloot de gemeente dat het vuurwerk zo’n 35 meter van de tent afstand moest hebben,” lacht Theo als hij terugdenkt aan een mooie anekdote. “De afstanden voor het vuurwerk waren berekend, maar we kwamen een meter of tien tekort. Mijn collega hield vervolgens het meetlint vast, terwijl een ambtenaar naar de plek liep. Mijn collega trok het lint stiekem een flink stuk naar binnen toe, en voilà: we hadden ineens precies genoeg ruimte voor het vuurwerk. Vroeger kon dat nog.”
Zwientie tikken en het NK Gatgraven
Naast de tent staat Luttenberg in de hele regio natuurlijk bekend om haar unieke volksspelen, zoals het NK Gatgraven, dat inmiddels ook al 42 jaar bestaat, en het zwientie tikken. Hoewel Theo zich voornamelijk focust op de horeca, ziet hij de tradities elk jaar met trots aan. “Het zijn echt traditie waarbij de jongeren elkaar flink opruien om mee te doen. Maar er komen ook ontzettend veel vakantiegangers en mensen uit omliggende dorpen speciaal naartoe om te kijken. Die beleven de dag van hun leven en vinden het prachtig.”
Op de kritische vraag hoe er in het dorp wordt omgegaan met de landelijke discussies rondom het zwientie tikken en dierenwelzijn, is Theo nuchter en duidelijk. “Alles wordt goed gecontroleerd en er zijn ook altijd twee dierenartsen aanwezig, dus het is gewoon perfect voor elkaar. De deelnemers zien er vaak wilder uit dan het varken zelf. Dat beestje heeft de dag van zijn leven en knort rustig rond, er is niks aan de hand.” Volgens hem kijken bezoekers van buiten het dorp er dan ook precies hetzelfde naar: “Als ze zien hoe het hier georganiseerd is, vinden ze het allemaal prachtig.”
de eeuwige recordhouder Jos van Mans en rechts een jonge Theo Olde Hensken.
Privéconcert van Normaal
Het geheim achter het vijftigjarige succes is ook in Luttenberg het noaberschap. Elk jaar sluiten er weer nieuwe jongeren aan bij de bouwploeg om de tenten op te zetten en af te breken. De bereidheid om te helpen in het dorp onverminderd groot. “Elke Luttenberger wil wel iets voor het feest doen. Vriendengroepen offeren met elkaar een avond op om de kas te spekken.”
Als Theo gevraagd wordt naar hét moment dat hem na veertig jaar altijd zal bijblijven, hoeft hij niet lang na te denken. Dat was de tijd dat de Achterhoekse rockband Normaal vaste gast was in Luttenberg. “We hadden destijds een groep mensen met een beperking in het dorp die hier een weekend op vakantie waren. Vlak voordat Normaal moest beginnen, vroegen de begeleiders om een handtekening. Bennie Jolink en de bassist zeiden toen: ‘Neem ze maar mee naar het dorpshuis.’ We hebben die mensen toen meegenomen: zes man in een rolstoel en drie begeleiders. In een klein dorpshuisje heeft Normaal toen speciaal voor die zes mensen een exclusief miniconcert gegeven. Ze kregen allemaal een T-shirt en een petje. Ze waren echt koning te rijk. De begeleiders stonden met de tranen in de ogen. Zo ontzettend mooi was dat.”
Zolang Theo er schik in heeft en hij het vol kan houden, is hij dan ook zeker niet van plan om te stoppen met zijn werk achter de schermen. Over de toekomst van het feest is hij hoopvol: “Tradities zoals het gatgraven, zwientie tikken en het kratstapelen zullen in Salland altijd blijven bestaan. En er komen vast weer nieuwe tradities bij wat de Luttenberger de komende vijftig jaar voorbij te zien komen.”
